Opinie

Remkes wijst ’66 de weg naar een Bindend Correctief Referendum

De staatscommissie parlementair stelsel presenteerde donderdagmiddag haar tussenrapportage. De commissie Remkes (VVD) kijkt naar de sterke en zwakke plekken van de Nederlandse democratie en stelt verbeteringen voor. Zoals de rolverdeling tussen Eerste en Tweede Kamer, de legitimiteit van politieke partijen (ledentallen brokkelen sneller af dan Antarctica), de weinig transparante kabinetsformaties en het Bindend Corrigerend Referendum. Door Thom de Graaf (D66) als Constructief Referendum geduid.

Jazeker, dezelfde partij die het referendum als kroonjuweel omarmde, in de formatie het als een snoepje uitspuwde en minister Ollongren de opdracht gaf dit met spoed en terugwerkende kracht in de politieke afvalbak te kieperen. Terugwerkend, om een wettelijk Raadgevend referendum hierover te verhinderen. Waarop de Stichting Meer Democratie de minister (Staat) 20 juni 2018 voor de rechter daagde met de stelling dat de Referendumwet zo’n verbod letterlijk verbiedt. Ondertussen dragondert het Kabinet als de bekende olifant verder door de porseleinkast.

Inmiddels neemt binnen ’66 het gemor over het falen van democratische vernieuwing toe. Dat begon onder Thom de Graaf en escaleert verder onder Alexander Pechtold. Hans van Mierlo draait zich regelmatig om in zijn graf en Jan Terlouw verwijt zijn partij hypocrisie.  Ach, zegt de Van Mierlo Stichting „veel D66’ers vinden democratische vernieuwingen belangrijk. Maar dat geldt ook voor onderwijs, duurzaamheid, Europa en sociaal-economische hervormingen. We hebben een brede agenda… Dat de idealen zijn stukgelopen komt door het conservatisme en de angst bij de traditionele partijen”. Het is dus niet de schuld van D66 maar van anderen, en die hebben we vaker gehoord.

 De kritische ’66groep ‘Opfrissing’ hekelt de manier waarop de partij hiermee omgaat. “Onbegrijpelijk” zegt trekker Boris van der Ham. Van de werkelijkheid losgezongen leden achten het inleveren van het referendum ”niet als verloren onderhandeling, maar overwinning omdat ’66 het afschaffen zelf heeft bedacht”. Ten slotte zegt Boris dat “de aanname dat meer inspraak van burgers tot meer populisme leidt, en dat veel kiezers de onderwerpen en de regels bij referenda niet begrijpen …precies de redenering is die regenteske partijen altijd gebruikten tegen inspraak.” 

Natuurlijk komt het referendum steeds hoger op de agenda. De staatscommissie Remkes (VVD) kwam vandaag met haar tussentijds rapport, het eindrapport komt in december. Naast het huidige kiesstelsel en  de rol van de Eerste Kamer is zij ook duidelijk dat er een bindend amenderend of correctief referendum hoort te zijn. Dat is pas echt vloeken in de VVD-CDA-CU-SGP kerk, en psalmzingen bij de SP-PVV-GL-FvD-PvdD-PvdA-50+.

Toch is het Remkes verhaal hetzelfde als dat van ’66. Ook daar een vurig pleidooi voor –houdt u vast- een raadgevend referendum nieuwe stijl waarbij een groep kiezers naast ‘ja’ en ‘nee’ ook een wijzigingsvoorstel of amendement kan doen. Het Thom de Graaf constructief referendum. Lijkt verfrissend, maar zo’n referendum hebben we al, het raadgevend Ollongren Klikoreferendum. Juist door het vermaledijde populisme is bij de afgelopen referenda (EU grondwet, Oekraïne, Sleepwet) een discussie ontstaan waarbij  alle alternatieven aan bod kwamen. D66 wil opnieuw dit reeds vier jaar bestaande wiel uitvinden door dat zelfde wiel eerst in de democratische kliko te dumpen. Alleen gaat Remkes verder door het correctief referendum bindend te verklaren.

D66 is niet de partij van bestuurlijke vernieuwing, als je blind de eigen idealen afschiet. Dat zien de Senatoren inmiddels onder ogen: een expertgroep raadt het af, inbreken in eigen huis en uiterst onverstandig. Twee-derde van de kiezers steunt het principe van een referendum. De staatscommissie hamert er op. En dan nog snap je als Senator niet dat je door  de Intrekkingswet te omarmen nog meer geloofwaardigheid verliest, precies waar het bij de commissie Remkes om draait?.

Als je je burgers verliest, houdt de democratie op te bestaan.

De staat is er niet om te pamperen, maar om burgers veiligheid te bieden zodat ze zich kunnen ontplooien en zich gehoord voelen. Kiezers zien nu hun stem in het formatieproces verwateren tot een compromis. Als de regerende partijen een dergelijk compromis dan ook nog eens semantisch verpakken en als een fantastisch resultaat presenteren, is er nog slechts plaats voor plaatsvervangende schaamte.

Regeringsfracties hobbelen als schapen achter het kabinet aan, geteisterd door fractiediscipline en misplaatste loyaliteit. Privatisering van de democratie –zoals de zogeheten klimaattafels- geven aan dat niet het draagvlak maar slechts het eindresultaat telt.  Om daarna critici populisme en onverantwoord gedrag te verwijten.

Klimaatjongleur Ed Nijpels schoffeerde Groningse burgers met zorgen over windmolens, die als  betrokkenen aan de klimaattafels werden geweigerd met “jullie zijn negatief”.  Een in opdracht van de staat acterende VVDer smijt dus voor kritische belanghebbenden de deur dicht.  Evenzo weert D66 op hun Democratie van Nu-avonden journalisten, opdat leden vrijuit kunnen praten.

D66 is het wel met Remkes eens over de noodzaak van een correctief (bindend) referendum. Maar gooit daarvoor ingelopen schoenen weg zonder nieuwe, betere te hebben. Zoiets is niet te begrijpen en dat doen we dan ook niet.

Begin juli 2018 -of wat wij zelf verwachten na het zomerreces- kan de Senaat laten zien dit ook niet te begrijpen. Ons advies is gericht aan hun (klein)kinderen: vraag je (groot)ouders dit aan de keukentafel uit te leggen.

You Might Also Like